Vechten, vluchten, bevriezen, pleasen: je stressrespons herkennen

Onder stress kiest je systeem snelheid boven nuance. Je gaat vechten, vluchten, bevriezen of pleasen. Hier lees je hoe je jouw automatische respons herkent, hoe het voelt in je lijf en wat helpt om weer keuzevrijheid te krijgen.

De stressrespons is een oeroud beschermsysteem. Het probleem is niet dat je hem hebt. Het probleem is dat hij soms aan gaat terwijl er nu geen werkelijk gevaar is, alleen oude spanning of onzekerheid.

Fight (vechten)

• je wordt fel, kortaf, controlerend
• snel geïrriteerd, discussies “moeten” kloppen
• lichaam: warmte, spanning in borst/armen, kaken strak

Flight (vluchten)

• druk worden, bezig blijven, afleiding zoeken
• alles oplossen, plannen, scrollen
• lichaam: onrustige benen, hoog ademen, moeilijk stilzitten

Freeze (bevriezen)

• dichtklappen, leeg hoofd, niets voelen
• uitstel, vermijding, niet kunnen beginnen
• lichaam: koud, zwaar, traag, “ik ben er niet”

Fawn (pleasen)

• sussen, aanpassen, lief blijven
• ja zeggen terwijl je nee voelt
• lichaam: glimlachen met spanning, buik knoop, adem ingehouden

Waarom herkennen zo belangrijk is
Zodra je weet: “dit is mijn stressrespons”, ontstaat er ruimte tussen prikkel en reactie.

Wat helpt in het moment

• noem wat er gebeurt: “ik schiet in pleasen”
• voeten voelen, tempo omlaag
• één uitademing langer laten worden
• een micro-grens: “ik kom hier zo op terug”
• als freeze: iets kleins bewegen (tenen, handen, ogen oriënteren)

Je hoeft je stressrespons niet weg te krijgen. Je leert hem begeleiden.

Lees ook:

- Window of tolerance uitgelegd

- Persoonlijkheid of trauma?

Of download de gratis e-course 'Uit je hoofd, in je lijf (hart)