Lichaamsbewustzijn is het vermogen om op te merken wat er in en met je lichaam gebeurt. Je merkt bijvoorbeeld spanning in je schouders, verandering in je adem, warmte in je gezicht, druk in je borst of de neiging om naar achteren te bewegen.
Dat klinkt eenvoudig, terwijl veel lichamelijke reacties grotendeels automatisch verlopen. Je kunt bijvoorbeeld pas achteraf merken dat je tijdens een gesprek je adem hebt ingehouden of dat je lichaam zich al had aangespannen voordat je zelf doorhad dat iets ongemakkelijk voelde.
Bij lichaamsbewustzijn gaat het ook om houding, beweging, spierspanning, adem, kracht, tempo en impuls.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:
Door zulke reacties eerder op te merken, ontstaat meer informatie over wat er op dat moment gebeurt.
Een belangrijk uitgangspunt binnen Bellein is dat lichamelijke signalen zorgvuldig worden onderzocht.
Een gespannen buik betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat iemand angst voelt. Dezelfde sensatie kan ook samengaan met spanning, enthousiasme, boosheid, lichamelijke belasting of iets anders.
De vraag is daarom steeds: wat merk je precies, wanneer verandert het en wat betekent het voor jou in deze situatie?
Lichaamsbewustzijn gaat daarmee ook over leren onderscheiden tussen wat je daadwerkelijk waarneemt en welke betekenis je daar vervolgens aan geeft.
Wanneer je lichamelijke reacties pas laat opmerkt, merk je soms ook pas laat dat je spanning oploopt, dat je over je grens gaat of dat je jezelf aanpast.
Meer lichaamsbewustzijn kan helpen om zulke veranderingen eerder te herkennen. Daardoor ontstaat er meer ruimte om stil te staan bij wat je voelt, nodig hebt of wilt doen.
Binnen lichaamsgericht werken vormt lichaamsbewustzijn daarom een belangrijke basis. Het lichaam geeft extra informatie die samen met gedachten, emoties, gedrag, ontwikkeling, relaties en de actuele situatie onderzocht kan worden.
Ja. Lichaamsbewustzijn kan stap voor stap worden ontwikkeld door regelmatig aandacht te besteden aan wat je lichamelijk ervaart.
Dat hoeft niet groot of intensief te zijn. Het kan beginnen met opmerken hoe je zit, hoeveel spanning je gebruikt, wat je adem doet of wat er verandert wanneer iemand iets tegen je zegt.
Het doel is niet om voortdurend met je lichaam bezig te zijn. Het gaat erom dat lichamelijke informatie beter beschikbaar wordt wanneer die relevant is.
Zo kan lichaamsbewustzijn bijdragen aan meer inzicht in automatische reacties en uiteindelijk aan meer keuzevrijheid in hoe je daarmee omgaat.
Lees verder: Wat is interoceptie? · Wat is proprioceptie? · Wat is lichaamsgericht werken?
