Proprioceptie is het vermogen om te voelen waar je lichaam zich bevindt en hoe het beweegt, zonder dat je daar voortdurend naar hoeft te kijken.
Dankzij proprioceptie weet je bijvoorbeeld waar je arm zich bevindt wanneer je je ogen sluit, hoeveel kracht je gebruikt wanneer je iets optilt en hoe je je lichaam aanpast wanneer je over een ongelijke ondergrond loopt.
Proprioceptieve informatie komt onder andere uit spieren, pezen en gewrichten en wordt voortdurend verwerkt terwijl we bewegen, zitten, staan en ons evenwicht bewaren.
Proprioceptie helpt je om je lichaam in de ruimte te organiseren.
Je merkt bijvoorbeeld:
Veel van deze informatie wordt automatisch verwerkt. Je hoeft tijdens het lopen niet bewust te berekenen waar iedere voet moet landen.
Proprioceptie geeft vooral informatie over houding, beweging, positie en kracht.
Interoceptie gaat meer over signalen uit de interne toestand van het lichaam, zoals hartslag, ademhaling, honger, verzadiging of misselijkheid.
Beide maken deel uit van de manier waarop we ons lichaam ervaren, maar ze beschrijven verschillende soorten informatie.
Lichaamsbewustzijn is een breder begrip waarin verschillende vormen van lichamelijke waarneming samenkomen.
Binnen lichaamsgericht werken wordt niet alleen gekeken naar wat iemand voelt, maar ook naar hoe iemand beweegt, staat, zit en kracht gebruikt.
Iemand kan bijvoorbeeld merken dat hij weinig druk via zijn voeten maakt wanneer hij een grens probeert aan te geven. Een ander houdt zijn beweging klein zodra er spanning ontstaat, terwijl iemand anders juist veel kracht mobiliseert.
Proprioceptieve informatie kan helpen om zulke patronen concreter te ervaren.
De vraag is daarbij steeds wat de persoon zelf merkt. Hoe voelt het om steviger te staan? Wat verandert er wanneer iemand meer gewicht op zijn voeten brengt? Wat gebeurt er wanneer een beweging groter, kleiner, langzamer of krachtiger wordt?
De betekenis ligt niet vooraf vast. De ervaring wordt onderzocht in samenhang met de situatie, emoties, relaties en andere informatie over de persoon.
Proprioceptie speelt ook een rol bij gronding.
Door aandacht te geven aan contact met de vloer, lichaamsgewicht, druk, houding en beweging kan iemand zich bewuster worden van hoe het lichaam zich in de ruimte organiseert.
Binnen Bellein wordt gronding breder gebruikt dan alleen ‘voeten voelen’. Het gaat ook over aanwezig blijven bij jezelf, kracht kunnen ervaren, richting kunnen nemen en merken wat er in contact met de omgeving gebeurt.
Proprioceptieve informatie kan daarbij helpen omdat zij direct informatie geeft over houding, beweging en kracht.
Ja. Hoewel proprioceptie grotendeels automatisch functioneert, kun je er bewuster aandacht aan leren geven.
Je kunt bijvoorbeeld opmerken:
Binnen lichaamsgericht werken kan die aandacht helpen om beweging, houding en automatische reacties eerder te herkennen.
Proprioceptie vormt daarmee één van de informatiebronnen waarmee we beter kunnen begrijpen hoe iemand zich lichamelijk organiseert en wat er verandert wanneer die organisatie wordt onderzocht.
Lees verder: Wat is lichaamsbewustzijn? · Wat is interoceptie? · Wat is lichaamsgericht werken?
