Waarom blijf ik steeds hetzelfde doen?
Je hebt het al zo vaak gezien.
Je weet dat je te snel ja zegt. Je weet dat je dichtklapt zodra iemand kritisch kijkt. Je weet dat je gaat zorgen als een ander verdrietig is, dat je controle zoekt wanneer iets onzeker wordt, dat je jezelf terugtrekt zodra contact te dichtbij komt of dat je juist harder gaat werken wanneer je eigenlijk moe bent.
Je hebt er misschien over gelezen. Je hebt erover gepraat. Je hebt het herkend in therapie, in een training, in gesprekken met vrienden of op een avond waarop je ineens heel helder zag: dit doe ik dus steeds.
Toch gebeurt het opnieuw.
Op het moment dat het spannend wordt, lijk je weer in dezelfde beweging te schieten. Je past je aan. Je slikt iets in. Je gaat uitleggen. Je wordt boos. Je zegt niets. Je neemt te veel verantwoordelijkheid. Je belooft iets wat je eigenlijk helemaal niet wilt. Pas later voel je de vermoeidheid, irritatie, schaamte of teleurstelling.
Dan komt vaak die harde gedachte: waarom blijf ik steeds hetzelfde doen?
Je patroon is geen domme fout
Veel mensen denken dat verandering vooral een kwestie is van weten. Als je begrijpt waar je patroon vandaan komt, zou je er toch mee moeten kunnen stoppen?
Zo werkt het in de praktijk zelden.
Een patroon is meestal geen bewuste keuze die je telkens opnieuw maakt. Het is een oude oplossing. Iets in jou heeft ooit geleerd: zo blijf ik veilig, zo houd ik verbinding, zo voorkom ik afwijzing, zo houd ik controle, zo hoef ik niet te voelen wat te groot is.
Misschien leerde je vroeg dat aanpassen rust bracht. Misschien kreeg je waardering wanneer je sterk was, makkelijk, verstandig of zorgzaam. Misschien was er weinig ruimte voor boosheid, behoefte of verdriet. Misschien werd het onveilig wanneer jij te veel innam, te duidelijk was of tegen iemand inging.
Dan ontwikkelt je systeem een route die werkt.
Je wordt de rustige. De redder. De sterke. De pleaser. De denker. De terugtrekker. De controleur. Degene die voelt wat de ander nodig heeft voordat hij zelf weet wat hij voelt.
Die route kan jarenlang behulpzaam zijn. Je komt ermee door situaties heen. Je houdt relaties overeind. Je functioneert. Je krijgt misschien zelfs complimenten omdat je zo verantwoordelijk, gevoelig, zelfstandig of loyaal bent.
Alleen betaal je er later een prijs voor.
Inzicht verandert nog geen reflex
Je hoofd kan iets begrijpen terwijl je lichaam nog steeds in de oude bescherming leeft.
Dat is vaak het pijnlijke aan herhaling. Je weet inmiddels beter, maar je systeem doet nog hetzelfde. Niet omdat je zwak bent, maar omdat oude patronen sneller zijn dan je bewuste denken.
Voordat jij rustig kunt zeggen: “Wat voel ik eigenlijk?”, heeft je lichaam al besloten dat je moet aanpassen, vechten, vluchten, bevriezen, zorgen of controleren.
Je adem verandert. Je spieren spannen aan. Je aandacht gaat naar buiten. Je hoofd gaat sneller. Je stem wordt anders. Je voelt minder goed wat je zelf wilt. In een paar seconden neemt de oude route het over.
Daarom helpt streng zijn tegen jezelf meestal niet. Zelfkritiek maakt het patroon vaak alleen maar sterker, omdat je systeem opnieuw spanning ervaart. Dan ga je nog harder je best doen om het goed te doen, terwijl juist dat je vaak terugbrengt naar de oude beweging.
Verandering begint dus niet met jezelf harder corrigeren. Verandering begint met herkennen wat er in jou gebeurt vlak vóór je weer hetzelfde doet.
Het moment vóór de herhaling
Ieder patroon heeft een ingang.
Vaak is er een klein moment dat je normaal overslaat. Een appje dat druk geeft. Een blik van iemand. Een vraag waarop je meteen antwoord wilt geven. Een stilte die je ongemakkelijk maakt. Een opmerking die je raakt. Een verwachting die je voelt voordat iemand haar heeft uitgesproken.
In dat moment gebeurt er iets in je.
Je lichaam reageert sneller dan je taal. Je schouders trekken op. Je buik spant aan. Je keel wordt nauwer. Je voelt haast. Je wilt iets oplossen. Je wilt weg. Je wilt aardig blijven. Je wilt gelijk krijgen. Je wilt voorkomen dat de ander teleurgesteld raakt.
Dit is het punt waarop je meestal uit jezelf verdwijnt en het bekende spoor volgt.
Lichaamsgericht werken helpt juist daar. Niet alleen praten over het patroon achteraf, maar vertragen op het moment dat het begint. Wat gebeurt er in je lijf? Waar gaat je aandacht naartoe? Welke neiging komt op? Wat wil je doen om spanning te verminderen?
Daar wordt zichtbaar dat je gedrag een functie heeft.
- Je zegt niet zomaar ja. Je probeert veiligheid te herstellen.
- Je controleert niet zomaar. Je probeert onzekerheid te dempen.
- Je trekt je niet zomaar terug. Je probeert jezelf te beschermen.
- Je gaat niet zomaar zorgen. Je probeert verbinding vast te houden.
Wanneer je dat ziet, komt er vaak meer mildheid. Mildheid betekent hier geen goedpraten. Het betekent dat je begrijpt waar je mee werkt.
Waarom je steeds terugvalt
Terugval hoort bij verandering. Zeker wanneer een patroon verbonden is met hechting, veiligheid en oude overtuigingen over jezelf.
Een volwassen deel in jou kan weten: ik mag nee zeggen. Ik mag ruimte innemen. Ik hoef de ander niet te redden. Ik mag voelen wat ik voel.
Tegelijk kan een jonger deel in jou nog reageren alsof er gevaar dreigt.
- Als ik nee zeg, raak ik de ander kwijt.
- Als ik boos word, ben ik slecht.
- Als ik behoefte heb, ben ik lastig.
- Als ik loslaat, gaat alles mis.
- Als ik mezelf laat zien, word ik afgewezen.
Zulke oude conclusies leven vaak niet als nette gedachten in je hoofd. Ze leven als spanning, haast, schaamte, schuldgevoel, controle, verstarring of vermoeidheid. Daardoor kun je ze niet alleen met redeneren oplossen.
Je hebt nieuwe ervaringen nodig. Ervaringen waarin je merkt dat je kunt vertragen en toch in contact blijft. Dat je een grens kunt voelen zonder meteen alles te verliezen. Dat je boosheid kunt toelaten zonder iemand te beschadigen. Dat je niet hoeft te verdwijnen om verbonden te blijven.
Van begrijpen naar belichamen
Werkelijke verandering ontstaat wanneer inzicht zakt in je dagelijkse reacties.
Je merkt dan eerder dat je te snel gaat. Je voelt dat je ja wilt zeggen vanuit spanning. Je herkent dat je hoofd een verhaal maakt om controle te krijgen. Je voelt dat je glimlacht terwijl iets in jou zich terugtrekt.
Dat zijn belangrijke momenten.
Niet omdat je het dan meteen perfect doet. Juist omdat je begint te zien waar je keuze terugkomt.
Eerst herken je het achteraf.
Daarna herken je het tijdens het gesprek.
Later voel je het soms al vóór je automatisch reageert.
Dat lijkt klein, maar daar begint de echte verschuiving. Je patroon verliest kracht zodra je het niet meer volledig samenvalt met wie jij bent.
- Je bent niet je pleasen.
- Je bent niet je controle.
- Je bent niet je terugtrekken.
- Je bent niet je boosheid.
Je bent iemand die ooit een manier heeft gevonden om met spanning, contact en veiligheid om te gaan.
Nu mag je leren of die manier nog past.
Veranderen vraagt oefening in contact
Patronen ontstaan meestal in relatie en ze worden ook zichtbaar in relatie. Daarom is het vaak moeilijk om ze alleen op te lossen.
Alleen op de bank weet je misschien precies wat je wilt zeggen. In contact met een ander gebeurt er iets anders. Daar wordt het spannend. Daar komt de oude route op gang. Daar voel je schuld, schaamte, angst, boosheid, haast of verwarring.
Precies daarom is lichaamsgericht en ervaringsgericht werken zo waardevol. Je onderzoekt niet alleen je verhaal, maar ook je reactie in het moment. Je leert voelen hoe jouw systeem veiligheid zoekt. Je ontdekt waar je jezelf verlaat, waar je jezelf vastzet en waar je opnieuw kunt kiezen.
Dat gaat zorgvuldig. Stap voor stap. Niet door jezelf te forceren tot ander gedrag, maar door zo aanwezig te worden dat het oude gedrag niet meer automatisch de leiding hoeft te nemen.
Zeker. Vervang het laatste deel vanaf “Bellein Academie” door dit einde:
Workshop: Waarom blijf ik steeds hetzelfde doen?
Bij Bellein Academie werken we met patronen zoals ze werkelijk verschijnen: in het lichaam, in contact, in spanning, in verlangen en in de reflex om jezelf te beschermen op de manier die ooit nodig was.
In de workshop Waarom blijf ik steeds hetzelfde doen? onderzoek je waarom je telkens terugvalt in dezelfde beweging, ook wanneer je allang begrijpt dat je het anders wilt. Je leert herkennen waar jouw patroon begint, hoe je lichaam reageert voordat je hoofd het doorheeft en wat jouw automatische gedrag probeert veilig te houden.
Deze workshop is voor mensen die merken dat ze blijven pleasen, controleren, terugtrekken, zorgen, bevriezen, aanpassen of zichzelf voorbijlopen. Niet omdat ze niet genoeg inzicht hebben, maar omdat hun systeem nog steeds de oude route kiest zodra contact, spanning of onzekerheid dichtbij komt.
Tijdens de workshop krijg je niet alleen uitleg, maar vooral ervaring. Je leert vertragen op het moment waarop je normaal automatisch reageert. Je onderzoekt wat er in jou gebeurt, waar je jezelf kwijtraakt en hoe je stap voor stap een andere beweging kunt maken zonder jezelf te forceren.
Want de vraag is niet alleen: waarom blijf ik steeds hetzelfde doen?
De diepere vraag is: wat probeert dit patroon nog steeds voor mij veilig te houden, en ben ik bereid om op een nieuwe manier bij mezelf te blijven?
Wil je dit thema niet alleen begrijpen, maar ook in jezelf onderzoeken? Dan ben je welkom bij de workshop Waarom blijf ik steeds hetzelfde doen? van Bellein Academie.
