Je hoeft niet zeker te weten dat de ander fout zit om jezelf serieus te nemen

Soms loopt een gesprek ogenschijnlijk gewoon, terwijl er achteraf toch iets blijft knagen. Misschien werd er iets gezegd wat je raakte. Misschien werd een afspraak anders voorgesteld dan jij hem had begrepen. Of je stelde een gewone vraag en kreeg zo’n ontwijkend antwoord dat je tijdens het gesprek al voelde dat er voor jou iets niet klopte.

Een paar uur later ben je er nog steeds mee bezig. Je vraagt je af of je het misschien verkeerd hebt begrepen, of je te gevoelig hebt gereageerd of dat de ander het waarschijnlijk anders bedoelde. Juist wanneer iemand jouw ervaring anders ziet, kun je ineens sterk aan jezelf gaan twijfelen.

Voor je het weet probeer je niet alleen te begrijpen wat er precies is gebeurd. Je probeert ook vast te stellen wie er gelijk heeft.

Daar kan een vermoeiend proces beginnen. Want zodra je zeker weet dat de ander werkelijk iets verkeerd heeft gedaan, lijkt het alsof je eindelijk toestemming krijgt om je eigen gevoel serieus te nemen.

Waarom twijfel je aan jezelf als iemand het anders ziet?

Stel dat iemand regelmatig een afspraak op het laatste moment verandert. De eerste keer denk je dat het kan gebeuren. De tweede keer baal je. De derde keer merk je dat je er alweer rekening mee hebt gehouden en dat je eigenlijk niet meer wilt dat het zo doorgaat. Toch is het goed mogelijk dat je die grens nog niet meteen uitspreekt.

Je gaat eerst rekenen. Hoe vaak is het inmiddels gebeurd? Had de ander de vorige keer misschien een goede reden? Heb jij zelf ook wel eens iets verzet? Wist diegene eigenlijk wel hoeveel moeite jij had gedaan om tijd vrij te maken?

Er ontstaat als het ware een innerlijke rechtszaak waarin eerst moet worden vastgesteld of jouw bezwaar wel redelijk genoeg is. Pas wanneer je voldoende bewijs hebt verzameld, voelt het alsof je mag zeggen dat iets voor jou niet meer werkt.

Hetzelfde gebeurt in relaties. Iemand reageert op een manier waardoor jij je klein voelt. Je partner vertelt iets steeds pas heel laat. Een vriend maakt herhaaldelijk grapjes over iets waarvan je al eerder hebt aangegeven dat het je raakt. Een collega weet in ieder conflict uit te leggen waarom jouw reactie uiteindelijk het werkelijke probleem is.

Je voelt dat er iets gebeurt, maar tegelijkertijd ga je zoeken naar bewijs dat jouw ervaring terecht is. Dat zoeken is begrijpelijk. We willen graag weten wat waar is, zeker wanneer een relatie belangrijk voor ons is.

Toch lopen twee verschillende vragen dan gemakkelijk door elkaar heen. De ene vraag is wat er precies is gebeurd. De andere is of jij serieus mag nemen wat het met je doet.

Voor die tweede vraag heb je minder bewijs nodig dan je misschien denkt.

Je eigen ervaring serieus nemen is iets anders dan gelijk hebben

Wanneer je tijdens een gesprek merkt dat je steeds voorzichtiger gaat praten, vertelt dat iets. Wanneer je vooraf al bedenkt hoe je iets moet formuleren om een heftige reactie te voorkomen, vertelt dat ook iets. Wanneer je na ontmoetingen regelmatig uitgeput thuiskomt, voortdurend aan jezelf twijfelt of gesprekken in gedachten blijft terugspoelen, is dat informatie die aandacht verdient.

Daarmee weet je nog niet precies wat er bij de ander gebeurt. Ook diens bedoeling kun je daar niet automatisch uit afleiden. Wat je wel weet, is iets over jouw ervaring in het contact.

Precies daar ontstaat vaak verwarring. We maken van onze ervaring al snel een uitspraak over de ander. Jij doet iets verkeerd en daarom voel ik dit. De ander gaat zich vervolgens verdedigen en zegt dat het helemaal niet zo bedoeld was. Voor je het weet gaat het gesprek over intenties, details, herinneringen en verschillende versies van wat er gebeurd is, terwijl jouw oorspronkelijke ervaring ergens onderweg uit beeld raakt.

Je kunt ook bij jezelf blijven. Je kunt zeggen dat je merkt dat je dichtgaat wanneer iets gebeurt. Je kunt aangeven dat je steeds onrustiger wordt van een bepaald patroon. Je kunt zeggen dat je iets op deze manier niet langer wilt. En je kunt erkennen dat de ander het anders ervaart, terwijl jouw eigen grens overeind blijft.

Dat vraagt een andere vorm van stevigheid. Je neemt jezelf serieus zonder eerst de binnenwereld van de ander te hoeven vaststellen.

Waarom heb je soms bevestiging van de ander nodig?

Voor veel mensen is dat minder vanzelfsprekend dan het klinkt. Wanneer je vroeger regelmatig te horen kreeg dat je overdreef, lastig was, dingen verkeerd zag of te gevoelig reageerde, kun je geleerd hebben dat je eigen ervaring onvoldoende betrouwbaar is.

Ook in gezinnen waarin harmonie belangrijker was dan openlijk verschil, kan iets vergelijkbaars ontstaan. Je leerde misschien snel rekening houden met anderen, begrijpen waarom je vader zo reageerde, waarom je moeder zo moe was of waarom er op dat moment geen ruimte was voor jouw boosheid.

Dat vermogen om anderen te begrijpen kan later een grote kwaliteit zijn. Tegelijkertijd kan het ervoor zorgen dat je jezelf pas toestemming geeft om een grens te trekken wanneer je eerst hebt vastgesteld dat de ander werkelijk fout zit.

Soms gaat dit nog verder en wordt het moeilijk om te weten wat je zelf eigenlijk wilt. In het artikel Waarom weet ik niet wat ik zelf wil? lees je hoe langdurig afstemmen op anderen ervoor kan zorgen dat je eigen voorkeur steeds moeilijker te horen wordt.

Daar komt nog iets bij. Wanneer je de ander kunt aanwijzen als degene die verkeerd handelt, geeft dat houvast. Dan weet je waar je staat. Jij hebt gelijk, de ander heeft het veroorzaakt en daarmee voelt jouw reactie gerechtvaardigd.

Dat kan tijdelijk rust geven. Tegelijkertijd blijft jouw recht om jezelf serieus te nemen dan afhankelijk van het oordeel over de ander.

Zodra diegene met een goede verklaring komt, begint de twijfel opnieuw. Misschien had hij inderdaad een zware week. Misschien bedoelde zij het werkelijk anders. Misschien heeft die collega zelf veel stress.

Dat kan allemaal waar zijn.

Jouw grens kan ondertussen precies hetzelfde blijven.

Dat is een belangrijke vorm van volwassen autonomie. De ander mag zijn redenen hebben en jij mag tegelijkertijd vaststellen wat voor jou wel en niet werkt.

Waarom blijf je je grens uitleggen?

Grenzen worden ingewikkeld wanneer we ze verbinden aan de vraag wie er gelijk heeft. Daardoor gaan veel mensen hun grens uitgebreid uitleggen. Ze geven voorbeelden, halen eerdere situaties aan en beschrijven hoeveel pijn iets heeft gedaan.

Wanneer de ander het vervolgens nog steeds niet begrijpt, komt er vaak nog meer uitleg.

Een gesprek kan daardoor urenlang groter worden, terwijl de essentie veel eenvoudiger is: iets werkt voor jou niet meer.

Een grens beschrijft jouw positie. Je hoeft daarvoor niet vast te stellen dat de ander een slecht mens is. Ook hoef je niet volledig zeker te zijn dat jouw interpretatie van iedere gebeurtenis klopt.

Misschien herinneren jullie je een gesprek verschillend. Misschien heeft de ander werkelijk iets anders bedoeld. Misschien zie jij een deel over het hoofd. Ook dan mag je kijken naar het geheel van wat jij ervaart.

Een relatie kan voor jou te onveilig voelen terwijl de ander zichzelf helemaal niet als onveilig ervaart. Een samenwerking kan je uitputten terwijl je collega vindt dat er weinig aan de hand is. Een vriendschap kan ophouden goed voor je te zijn zonder dat iemand tot schuldige hoeft te worden uitgeroepen.

Dat vraagt iets anders dan gelijk krijgen. Het vraagt dat je jezelf kunt blijven dragen terwijl er verschil blijft bestaan.

Merk je dat je jouw grens verstandelijk vaak wel kent, maar hem moeilijk kunt vasthouden zodra iemand teleurgesteld, boos of afwijzend reageert? Tijdens de themadag Grenzen voelen zonder schuldgevoel onderzoek je precies wat er op zo’n moment in jou gebeurt en hoe je duidelijker bij jezelf kunt blijven.

Bekijk de themadag Grenzen voelen zonder schuldgevoel en kies een datum die bij je past →

Wat vertelt je lichaam wanneer iets voor jou niet klopt?

Ook het lichaam speelt hierin een belangrijke rol. Het reageert vaak eerder dan je redenering klaar is. Je ziet een bericht binnenkomen en voelt direct spanning in je buik. Iemand begint aan een bepaalde zin en je schouders trekken al omhoog. Je hoort een bepaalde toon en merkt dat je sneller gaat praten, meer gaat uitleggen of onmiddellijk toegeeft.

Daarmee zegt je lichaam niet dat de ander is fouts doet. Het laat zien dat er iets voor jou gebeurt.

Dat verschil is belangrijk. Binnen lichaamsgerichte therapie worden lichamelijke reacties daarom onderzocht als informatie. Er kan worden gekeken naar wat er in het moment wordt geactiveerd, of een reactie vooral bij deze situatie hoort, of er een ouder patroon meespeelt en welke impuls je misschien inhoudt.

Soms ontdek je dat een oude angst veel groter is dan de actuele situatie. Soms ontdek je juist dat je hoofd al maanden verklaringen verzint voor iets wat je lichaam veel eerder registreerde. Beide mogelijkheden vragen zorgvuldigheid.

Wie lange tijd vooral gericht is geweest op wat anderen nodig hebben, kan lichamelijke signalen steeds later gaan opmerken. In Je hoeft geen trauma te hebben om jezelf kwijt te raken lees je hoe aanpassen, hechting en het lichaam daarin met elkaar verweven kunnen raken.

Jezelf serieus nemen betekent daarom ook dat je een gevoel niet onmiddellijk als absolute waarheid hoeft te behandelen. Je neemt je ervaring serieus genoeg om te onderzoeken wat zij je vertelt, welke geschiedenis erin meespeelt en wat er in het huidige contact werkelijk gebeurt.

Waarom wil je dat de ander begrijpt wat iets met je doet?

Misschien zit daar uiteindelijk het moeilijkste deel.

Je kunt zorgvuldig hebben uitgelegd wat iets met je doet en toch horen dat de ander het helemaal anders ziet. Je kunt zeggen dat iets je pijn heeft gedaan en als antwoord krijgen dat het nooit zo bedoeld was. Je kunt een grens aangeven en merken dat de ander die overdreven vindt.

Op zulke momenten ontstaat gemakkelijk opnieuw de neiging om harder je best te doen. Nog één voorbeeld geven. Nog preciezer uitleggen. Nog duidelijker maken waarom jouw reactie logisch is.

Je hoopt dat er uiteindelijk een moment komt waarop de ander zegt: nu begrijp ik het.

Wanneer de ander jouw werkelijkheid erkent, voelt jouw positie steviger. Daar kan ook een vorm van afhankelijkheid in ontstaan. Je eigen ervaring krijgt dan pas gewicht nadat iemand anders haar heeft goedgekeurd.

Volwassen autonomie vraagt dat twee werkelijkheden soms naast elkaar kunnen blijven bestaan. De ander kan oprecht vinden dat hij niets verkeerd heeft gedaan. Jij kunt oprecht ervaren dat iets voor jou niet langer goed is. Die twee ervaringen hoeven niet altijd tot één gezamenlijke conclusie te leiden.

Wanneer je dat kunt verdragen, hoef je de ander ook minder te overtuigen.

Dat kan confronterend zijn. Overtuigen houdt immers ook de hoop levend dat je alsnog begrepen, bevestigd of gerechtvaardigd zult worden.

Hoe kun je jezelf serieus nemen zonder de ander fout te maken?

Daaronder ligt uiteindelijk een andere vraag: wat weet jij zelf inmiddels?

Niet over het karakter van de ander, maar over jezelf.

Misschien weet je inmiddels dat een bepaald gesprek telkens hetzelfde met je doet. Dat je steeds opnieuw over een grens heen gaat omdat je bang bent iemand teleur te stellen. Dat je na contact met iemand structureel aan jezelf begint te twijfelen. Dat je uren nodig hebt om weer te voelen wat je zelf eigenlijk vindt.

Dat zijn gegevens die ertoe doen.

Je kunt onderzoeken wat ervan bij het heden hoort en welke oude ervaringen meeklinken. Je kunt nieuwsgierig blijven naar je eigen aandeel. Je kunt openstaan voor de mogelijkheid dat je iets verkeerd hebt geïnterpreteerd.

En tegelijkertijd kun je serieus nemen dat iets voor jou niet werkt.

Daar ontstaat een steviger uitgangspunt dan wanneer je blijft wachten tot iemand anders jou toestemming geeft om je eigen ervaring te vertrouwen.

Je hoeft lang niet altijd zeker te weten wie er gelijk heeft.

Soms is het belangrijker dat je weet waar jij zelf staat.

Wil je onderzoeken wat er in jou gebeurt wanneer je een grens voelt en de ander daar anders op reageert? Tijdens de themadag Grenzen voelen zonder schuldgevoel werk je met precies die beweging: je grens leren herkennen, voelen en dragen terwijl het contact met de ander belangrijk blijft.

Bekijk Grenzen voelen zonder schuldgevoel en reserveer je plek →